Özgürlük, eşitlik, tahakküm, dayanışma, mülkiyet, otorite ve müşterekler gibi kavramları bugünün hayatı içinde açıklar. Bir sözlük oluşturmak yerine kavramların güncel çatışmalarda nasıl anlam değiştirdiğini gösterir.
Anarşizm kelimesi, daha ne anlama geldiği konuşulmadan hükmü verilmiş kelimelerden biri. Bir yerde kavga çıktığında, kamu düzeni aksadığında, sokakta çöp biriktiğinde ya da bir kurumda kimse kimseden emir almadığında hemen “anarşi” deniyor.
“Anarşi” kelimesini duyduğumuzda çoğumuzun zihninde benzer görüntüler beliriyor: yanmış araçlar, kırılmış vitrinler, yağmalanan dükkânlar, bağıran kalabalıklar ve ortalıkta görünmeyen bir kamu otoritesi.
Otorite kelimesi tek bir ilişkiyi anlatıyormuş gibi kullanılıyor. Doktorun tıbbi bilgisi, öğretmenin sınıftaki konumu, ebeveynin çocuk üzerindeki söz hakkı, yöneticinin çalışanı işten çıkarabilmesi ve devletin ceza verme yetkisi aynı torbaya konuyor.
İtaat denildiğinde çoğu insanın aklına sert bir emir ve onu korkuyla yerine getiren biri gelir. Oysa gündelik itaat çoğu zaman bu kadar görünür değildir.
İktidar denildiğinde gözümüz genellikle yukarıya çevrilir. Hükümet binalarına, meclislere, devlet başkanlarına, büyük şirketlerin yönetim kurullarına ve ekranlarda sürekli görünen insanlara bakarız.
Bir ülkede neyin değişmesi gerektiğini konuşurken gözümüzü genellikle en yukarıdaki isimlere çeviriyoruz.
Bir iktidarın insanlara istediğini yaptırmasıyla, insanların onun bunu yapmaya hakkı olduğuna inanması aynı şey değildir. Zor kullanarak kapıyı açtırabilirsiniz; fakat bu, içeri girme hakkınız bulunduğunu göstermez.
Kurallar hayatın her yerinde. Trafikte hangi yönden gideceğimizden apartmanın ortak alanına, işyerindeki mesai saatinden internette neyin yayımlanabileceğine kadar sayısız düzenleme davranışlarımızı sınırlar.
Özgürlük kadar sık kullanılan ve anlamı o kadar çabuk değişen az kelime var. Bir şirket müşterisine sınırsız seçim vaat eder, siyasetçi toplumun özgürlüğünü savunduğunu söyler, çalışan daha esnek saatleri özgürlük olarak görür, bir başkası kimsenin kendisine karışmamasını ister.
Özgürlük üzerine tartışmaların bir türlü sonuçlanmamasının nedenlerinden biri, aynı kelimeyle farklı şeyler anlatmamızdır.
Özerklik kelimesi gündelik dilde çoğu zaman bağımsızlıkla eş anlamlı kullanılıyor. Kimseye hesap vermemek, tek başına karar almak, kendi ayakları üzerinde durmak ve başkalarının müdahalesinden uzak yaşamak…
“Kendi yasasını koymak” kulağa ilk anda biraz tehlikeli gelebilir. Herkes kendi kuralını belirlerse ortak hayat nasıl sürecek?
Yeni yazılardan haberdar olmak için e-posta adresinizi bırakın.
Çerezler. Ziyaret istatistiklerini tutmak için çerez kullanıyoruz. Reddetseniz de siteyi olduğu gibi okuyabilirsiniz. Gizlilik ve Çerez Politikası