Devletten işyerine, aileden dijital platformlara kadar hayatımızı yöneten otorite biçimlerini inceler. İktidarın yalnız baskıyla değil; itaat, alışkanlık, bağımlılık ve rıza yoluyla nasıl sürdüğünü araştırır.
Otoriteyi çoğu zaman bağıran, yasaklayan, cezalandıran bir yüzle hayal ediyoruz. Oysa gündelik hayatta en etkili otorite çoğu kez sesini yükseltmek zorunda kalmıyor.
Seçim geceleri sayılar çok güçlü görünür. Yüzdeler, haritalar, kazananlar, kaybedenler… Birkaç saat içinde milyonlarca farklı tercih tek bir sonuca çevrilir.
Bir uygulamaya üye olurken bile önümüze kullanım koşulları çıkarılıyor. Okumadan “kabul ediyorum”a basıyoruz belki ama en azından bir metnin varlığını biliyoruz.
Bir kararın sonucunda büyük bir zarar ortaya çıktığında kurumların dili hemen parçalanmaya başlar. Üst yönetim “uygulama hatası” der. Uygulayan kişi “talimatı yerine getirdim” der.
“İktidar her yerde” cümlesi ilk duyulduğunda neredeyse umutsuz bir dünya tarif ediyor. Devlet, okul, hastane, aile, işyeri, dil, cinsellik, dijital platformlar…
Bir işyerindeki güç ilişkilerini görmek için genel müdürün odasına bakmak yetmez. Kimin toplantıyı açtığına, kimin sözünün kesilmediğine, izin isterken kimin açıklama yapmak zorunda kaldığına, hangi çalışanın sürekli “idare ettiği” görünmeyen işlere bakmak bazen daha çok şey söyler.
Bir kameranın altında yürürken davranışımızın değişmesi şaşırtıcı değil. Asıl ilginç olan, kameranın çalışıp çalışmadığını bilmediğimizde de değişmesi.
Sabah telefonu elimize aldığımız andan gece yatana kadar ardımızda küçük izler bırakıyoruz. Haritada yol arıyoruz, markette kart kullanıyoruz, apartmana kartla giriyoruz, mesajlaşıyoruz, video izliyoruz, akıllı saatle adımlarımızı sayıyoruz.
Bir mahalleye silahlı bir grup gelip “Sizi koruruz, ama bunun için bize ödeme yapacaksınız” dese buna koruma hizmeti değil haraç deriz. Özellikle de korunacağımız tehdidin bir kısmını aynı grup yaratıyorsa.
Max Weber’in devlet tanımı çoğu zaman kısa bir cümleye indirgenir: Devlet, meşru şiddet tekelini elinde bulunduran kurumdur.
Bir kamu kurumunda, bankada ya da büyük bir şirkette karşımıza çıkan en tanıdık cümlelerden biri şu: “Ben bir şey yapamam, sistem böyle.” Bunu söyleyen kişi bazen gerçekten hiçbir şey yapamaz.
Bir uçağa bindiğimizde motorun çalışma prensibini pilotla tartışmıyoruz. Ameliyat olacaksak cerrahın yıllar süren eğitimini birkaç saatlik internet araştırmasıyla eşitlemiyoruz.
Yeni yazılardan haberdar olmak için e-posta adresinizi bırakın.
Çerezler. Ziyaret istatistiklerini tutmak için çerez kullanıyoruz. Reddetseniz de siteyi olduğu gibi okuyabilirsiniz. Gizlilik ve Çerez Politikası