Otorite ve İktidar
İktidarı Azaltan Kurumlar Nasıl Kurulur?
Otorite ve iktidar üzerine uzun uzun konuşunca insanın aklına sonunda aynı soru geliyor: Peki yerine ne koyacağız?
Otorite ve İktidar
Tamamını gör →
Otorite ve İktidar
Yetkiyi Geri Çağırmak Neden Bu Kadar Zor?
Birini seçmek çoğu kurumda olağan, seçtiğimiz kişiyi görev süresi dolmadan değiştirmek ise kriz gibi görülüyor.
Otorite ve İktidar
Yatay Örgütlerde Görünmez Liderlik Nasıl Oluşuyor?
“Bizde başkan yok.” Bu cümle ilk duyulduğunda ferahlatıcı. Kimsenin makamı, özel odası, ayrı oy hakkı yok. Herkes toplantıya katılabiliyor, kararlar birlikte alınıyor.
Otorite ve İktidar
Afet Yönetiminde Merkez mi, Yerel Bilgi mi?
Afet anında merkezî koordinasyona neden ihtiyaç duyulduğunu açıklamak zor değil. Hangi bölgede kaç ekip var, hangi yol açık, hangi hastanede kapasite kaldı, nereden malzeme gönderilecek?
Otorite ve İktidar
İklim Krizinde Kimin Sözü Geçiyor?
İklim krizinin tuhaf taraflarından biri, bütün gezegeni ilgilendiren bir mesele olmasına rağmen kararların çok somut yerlerde alınması.
Otorite ve İktidar
Göçmen Üzerindeki İdari Güç Neden Bu Kadar Derin?
Bir yurttaş için adres değişikliği sıradan bürokrasi olabilir. Göçmen için aynı işlem oturum izni, çalışma hakkı veya sonraki başvurunun sonucu üzerinde etkili olabilir.
Hukuk, Adalet ve Ceza
Tamamını gör →
Hukuk, Adalet ve Ceza
Cezanın Ötesinde Adalet Nasıl Kurulur?
Adalet, failin ne kadar acı çektiğinden çok mağdurun ne kadar güvende olduğu, zararın ne kadar onarıldığı ve aynı koşulun ne kadar değiştiğiyle ölçülür.
Hukuk, Adalet ve Ceza
Sivil İtaatsizlik Hukuka Karşı mı, Adalet İçin mi?
Eylemci yönteminin zararından, devlet de kuralının adaletinden hesap verir. Demokratik toplum itaatsizliği otomatik kutsamaz veya suçla susturmaz; kendini değiştirebilme kapasitesini korur.
Hukuk, Adalet ve Ceza
Veri Hakkı Yalnız Bireysel Olabilir mi?
“Benim hakkımda ne biliyorlar?” sorusuna “bizim hakkımızda ne sonuç çıkarıyorlar?” eklenmelidir. Tek bireyin “verimi sil” talebi grup çıkarımını düzeltmeye yetmez.
Hukuk, Adalet ve Ceza
Unutulma Hakkı ile Kamunun Bilme Hakkı Çatışınca
Soru “bilgi var mı?” değil, “bugün bu biçimde ve bu görünürlükte bulunması hâlâ gerekli mi?” olmalıdır. Dijital hafıza sınırsız olduğu için hukuk orantılı hatırlamayı öğrenmek zorundadır.
Hukuk, Adalet ve Ceza
Çocukları İnternette Koruma Yasaları Kimi Dışarıda Bırakıyor?
Koruma yaş doğrulama ve geniş filtreye indirgenirse bazı çocukları yaşam hattından koparabilir. İyi yasa en kırılgan çocuğu korurken onu dünyadan koparmaz.
Hukuk, Adalet ve Ceza
Platformların Kendi Mahkemeleri
Şirket aynı anda kanun koyucu, savcı, hâkim ve veri sahibi olduğunda denge şarttır. Dijital hesabın bir düğmeyle kapanması, hakların da bir düğmeyle kapanabileceği anlamına gelmemelidir.
Özgürlük ve Benlik
Tamamını gör →
Özgürlük ve Benlik
Tüketici Seçimi Gerçek Seçim mi?
Önümüze konan menü ne kadar kalabalık olursa olsun, mutfağa ve sofranın kurallarına hiç karışamıyorsak ne kadar özgürüz? Satın alma gücü, karar gücü değildir.
Özgürlük ve Benlik
Özgürlük ve Sorumluluk: Seçme Yükü Neden Ağırdır?
Özgürlük pişmanlık ihtimalini ortadan kaldırmaz; tersine mümkün kılar. Seçme yükü ancak hatanın bedeli ölümcül olmaktan çıktığında ve riskler adil paylaşıldığında özgürlüğün yaratıcı tarafına dönüşebilir.
Özgürlük ve Benlik
Özerklik: Kendi Yasanı Koymak
Sorun ihtiyaç duymak değil; ihtiyacımızın bir başkasına bizi yönetme yetkisi vermesidir. Kendi yasanı koymak kimseye muhtaç olmamak değil, birlikte yaşadığımız kurallarda eşit söz sahibi olmaktır.
Özgürlük ve Benlik
Stirner ve “Biricik Ben”: Aşırı Bireycilik Nereye Varır?
İnsan çoğu zaman bir yöneticinin önünde değil, zihninde kutsallaştırdığı bir fikrin önünde eğilir. Fakat kuşkuyu her tür ortaklığın reddine çevirirsek biricik birey, güçlü kurumların karşısında yalnız kalır.
Özgürlük ve Benlik
Otantiklik: “Gerçek Ben” Diye Bir Şey Var mı?
Kalıbı çıkardığımızda alttan kusursuz ve tamamlanmış bir benlik çıkmıyor. Belki “gerçek ben” bulunmayı bekleyen gizli bir nesne değil; kurduğumuz ilişkiler ve reddettiğimiz roller içinde oluşan açık uçlu bir hikâyedir.
Özgürlük ve Benlik
İrade Özgürlüğü: Seçimlerimiz Gerçekten Bizim mi?
Geçmişimizi seçmedik, ama geçmişimizin bize söylediği her şeyi yapmak zorunda da değiliz. Özgür irade doğuştan gelen sihirli bir düğme değil; koşullara göre güçlenip zayıflayan bir kapasite olabilir.
Emek ve Ekonomi
Tamamını gör →
Emek ve Ekonomi
Ekonomi İhtiyaç İçin mi, Birikim İçin mi?
Gıda fazlası çöpe giderken açlık, boş konut varken evsizlik ve teknoloji varken zamansızlık sürebiliyor. Ekonomi İhtiyaç İçin mi, Birikim İçin mi?
Emek ve Ekonomi
Büyüme Olmadan Refah Düşünülebilir mi?
Ekonomi büyüyor denirken çalışma stresi, ekolojik yıkım ve eşitsizlik artabiliyor; durgunluk ise işsizliği tehdit ediyor. Büyüme Olmadan Refah Düşünülebilir mi?
Emek ve Ekonomi
İş Garantisi Çözüm mü, Yeni Bir Çalışma Zorunluluğu mu?
Kamu herkese iş sunmayı vaat ediyor; işin yararı, reddetme hakkı ve ücret düzeyi belirlenmezse güvence disipline dönüşebiliyor. İş Garantisi Çözüm mü, Yeni Bir Çalışma Zorunluluğu mu?
Emek ve Ekonomi
Temel Gelir Özgürleştirir mi, Piyasayı mı Rahatlatır?
Herkese koşulsuz gelir fikri işverene hayır deme gücü vaat ediyor; aynı anda sosyal hizmetlerin yerine ucuz bir nakit ödemeye indirgenebilir.
Emek ve Ekonomi
Daha Kısa Çalışma Haftası Mümkün mü?
Teknoloji işi hızlandırıyor; dört günlük hafta konuşulduğunda ücret kaybı, yoğunlaştırılmış mesai ve hizmetlerin sürekliliği tartışılıyor. Daha Kısa Çalışma Haftası Mümkün mü?
Emek ve Ekonomi
Kooperatif de Patronlaşabilir mi?
Üyeler eşit oyla başladıktan sonra büyüme baskısı, uzman yönetim ve dışarıdan çalışanlar yeni bir üst-alt ilişkisi kurabiliyor. Kooperatif de Patronlaşabilir mi?
Teknoloji ve Müşterekler
Tamamını gör →
Teknoloji ve Müşterekler
Sentez: Teknoloji ve Müşterekler Haritası
Bu tema boyunca teknolojiye ne yalnız araç ne yalnız kader olarak baktık. Bir köprü, uygulama, veri tabanı ve protokol davranış alanını düzenler; ama sonucu tasarımın içinde tek başına taşımaz.
Teknoloji ve Müşterekler
“Teknoloji Çözer” İnancına Karşı
Bir toplumsal sorun görünür olduğunda hızla uygulama, veri tabanı veya yapay zekâ öneriliyor. Trafiğe akıllı sinyal, eğitime öğrenme platformu, yoksulluğa risk puanı, yalnızlığa sohbet botu.
Teknoloji ve Müşterekler
Teknoloji İyimserliği Eleştirisi ve İtirazlar
Teknoloji iyimserliği, yeni araçların insan sorunlarını zamanla çözeceğine dair güveni anlatır. Bu güven boş değildir.
Teknoloji ve Müşterekler
Geliştiricilerin Görünmeyen İktidarı
Bir geliştirici her gün milyonlarca insanı yönetme niyetiyle kod yazmaz. Hata düzeltir, teslim tarihine yetişir, performansı artırır.
Teknoloji ve Müşterekler
Teknoloji Etiği: Kim Karar Veriyor?
Şirketler yapay zekâ ilkesi, sorumlu tasarım rehberi ve etik kurul yayımlıyor. Bu belgelerde adalet, mahremiyet, güvenlik ve insan odaklılık gibi güçlü değerler yer alıyor.
Teknoloji ve Müşterekler
Topluluk Ağları ve Kendi Altyapın
İnternet erişimi çoğu yerde büyük telekom şirketi veya devlet yatırımıyla geliyor. Nüfus seyrek, gelir düşük veya coğrafya zor olduğunda ticari model bölgeyi kârlı bulmayabilir.
Düşünce ve Eleştiri
Tamamını gör →
Düşünce ve Eleştiri
Düşünceyi Özgür Tutan Kurumlar Nasıl Kurulur?
Doğru insanı bulma umudu tekrarlanıyor; oysa herkes yanılabilir, susabilir veya güce alışabilir. Düşünceyi Özgür Tutan Kurumlar Nasıl Kurulur?
Düşünce ve Eleştiri
Eleştiri Sonrası Ne Gelir?
Bir kurumun adaletsizliğini ayrıntılı biçimde gösteriyoruz; yerine ne kurulacağı sorusunda sessizlik başlıyor. Eleştiri Sonrası Ne Gelir? sorusu tam burada gündelik hayatın içine giriyor.
Düşünce ve Eleştiri
Her Şeyi Sorgulamak Mümkün ve Gerekli mi?
Gündelik hayat güven, alışkanlık ve uzmanlaşma olmadan yürümüyor; sürekli kuşku kaygıya dönüşebiliyor. Her Şeyi Sorgulamak Mümkün ve Gerekli mi?
Düşünce ve Eleştiri
Umut Kanıta Aykırı Bir Teselli midir?
Kötü veriler karşısında umut saf iyimserlik, umutsuzluk ise gerçekçilik gibi sunuluyor. Umut Kanıta Aykırı Bir Teselli midir? sorusu tam burada gündelik hayatın içine giriyor.
Düşünce ve Eleştiri
Eleştiri ile Kinizm Arasındaki Fark Nedir?
Her önerinin arkasında çıkar, her kurumda ikiyüzlülük buluyor; sonunda hiçbir girişime katılmıyoruz. Eleştiri ile Kinizm Arasındaki Fark Nedir?
Düşünce ve Eleştiri
Ortak Akıl Kendiliğinden Ortaya Çıkar mı?
Çok kişi bir araya geldiğinde daha iyi karar çıkacağı varsayılıyor; bilgi, zaman ve itibar eşitsizliği hesaba katılmıyor. Ortak Akıl Kendiliğinden Ortaya Çıkar mı?
Temel Kavramlar
Tamamını gör →
Temel Kavramlar
Devrim Bir Gün mü, Gündelik Bir Dönüşüm mü?
Evdeki bakım bölüşümü, işyerindeki söz hakkı ve mahalledeki ortaklaşma değişmeden büyük özgürlük sözleri kurulabiliyor. Devrim Bir Gün mü, Gündelik Bir Dönüşüm mü?
Temel Kavramlar
Devrim
Bir seçim gecesi, büyük bir isyan ya da yönetimin çöküşü devrim anı diye anlatılıyor; hayatın gündelik ilişkileri ise ertesi sabah sürüyor. Devrim başlığı tam bu gündelik gerilimin içine yerleşiyor.
Temel Kavramlar
Ceza Vermeden Sorumluluk Kurulabilir mi?
Bir zarar ortaya çıktığında topluluk ya kişiyi hemen dışlıyor ya da cezalandırmamak adına yaşananı küçültüyor. Ceza Vermeden Sorumluluk Kurulabilir mi?
Temel Kavramlar
Adalet
Aynı kural herkese uygulanıyor; fakat insanlar eşit olmayan başlangıç koşulları ve farklı zararlarla karşılaşıyor. Adalet başlığı tam bu gündelik gerilimin içine yerleşiyor.
Temel Kavramlar
Bağımlılık Özgürlüğün Karşıtı mıdır?
Çocuk, yaşlı, engelli ya da hasta kişinin desteğe ihtiyacı, onun adına karar verme iznine çevrilebiliyor. Bağımlılık Özgürlüğün Karşıtı mıdır?
Temel Kavramlar
Bakım
Yemek, temizlik, çocuk, yaşlı ve hasta desteği olmadan hiçbir kurum işlemez; yine de bu işler görünmez ya da kendiliğinden yapılmış sayılır.
Bülten
Yeni yazılardan haberdar olmak için e-posta adresinizi bırakın.